Alan Turing

Bu gün size çok saygı duyduğum birinden bahsetmek istiyorum. 2. Dünya Savaşı’nı tek başına kazanan kişiden. Şu anda bu yazıyı okumanızı mümkün kılan kişiden. Yaşadığınız bu hayatı daha da yaşanır kılan kişiden. Alan Turing’den bahsetmek istiyorum.

14 yaşında çok çok pahalı bir özel okul olan Sherbone Lisesi’ni kazandı.19’unda Cambridge’e girdi, 3 senede bitirdi. 22 yaşında Cambridge’de ders vermeye başladı. Çeşitli makaleler ve tezler yazdı. Savaş başladığında ise İngiliz Şifre ve Kod Kırma organizasyonu katıldı. Kısa bir süre içinde organizasyonun başına geçti. Onlara verilen görev Almanların Enigma adlı şifreleme cihazını kırmalarıydı. Almanların tüm haberleşme sistemi bu makineye bağlıydı. Ama çözülmesi imkansızdı. En azından bir insan için.

Alan Turing de bir makineyi yenmenin tek yolunun başka bir makine olduğunu fark etti ve yaptı da. Tüm Alman istihbaratını Almanlara fark ettirmeden çökertti. Tarihçilere göre savaşın 2 yıl erken bitmesini sağladı. 14 milyona yakın hayat kurtardı. Ve bunu gizlilik nedeniyle hayatı boyunca kimseye anlatmadı. Ölümünden 50 yıl sonraya kadar kimse bilmedi.

Hayatı hakkında detaylı yazıları başka sitelerden bulabilirsiniz. Benim bahsetmek istediğim konu ölümü.

Sahi neden öldü? Ya da şöyle sorayım neden öldürüldü? Gizli bilgileri başka ülkelere satarken mi yakalandı? Vatana ihanet mi etti? Hayır, hiç birini yapmadı. Onu öldürdüler çünkü farklıydı. Çünkü kadınlar yerine erkeklerden hoşlanıyordu. Çünkü homoseksüeldi.

Varlığını ona borçlu olan İngiltere bu büyük suçundan! dolayı kimyasal hadım etme cezasını uygun gördü. İlaçlara bir yıl dayanabildi. Sonunda 7 Haziran 1954 tarihinde siyanür sürdüğü elmasından bir ısırık alıp intihar etti. (Apple’ın ısırılmış elma logosunun da bu hazin olaya ithaf edildiği söylenir.)

İngiltere Kraliçesi İkinci Elizabeth, ‘tedaviye‘ zorlanan Alan Turing’den 2013’te Kraliyet adına özür diledi ve itibarını iade etti.

Ölümünün üzerinden 70 yılı aşkın süre geçti. Belki kimyasal hadım denilen o lanet uygulama kullanılmıyor artık ama toplumun kendisinden farklı olan insanlarla bakış açısının değiştiği söylenebilir mi? Sadece cinsi yönelimleri yüzünden toplumdan dışlanan insanların sayısını göz ardı etmemiz mümkün mü?

Bu arada yaptığı makinesine Christopher ismini vermişti. 14 yaşında tüberküloz yüzünden ölen aşkının ismi. Şu anda biz o makineye computer diyoruz. En başta söylediğim gibi bu yazıyı okuyabiliyorsak ona borçluyuz.

Alan Turing’in hayat hikayesini anlatan, başrolünde Benedict Cumberbatch’in oynadığı, 2015 yılında en iyi uyarlama dalında Oscar alan Enigma (The Imitation Game) filmini izlemenizi tavsiye ederim. Fragmanı bıraktım aşağıya.