MARYAM MİRZAKHANİ

Dünya ilham verici başarı hikâyelerine sahip kadınlarla dolu…

O kadınlardan biri de Fields Madalyası’nı kazanan ilk kadın matematik profesörü Maryam Mirzakhani. Maryam, İran’da başladığı matematik kariyerini Harvard Üniversitesi’ne ve oradan Nobel Ödülü’ne kadar yükseltmiş bir kadındır.

Uzun yıllar boyunca meme kanseriyle mücadele etmiş ve on beş temmuz iki bin on yedi yılında henüz kırk yaşındayken hayata gözlerini yummuştur. Hayatına biraz daha yakından bakalım.

Aslında çocukluk yıllarında edebiyata ilgisi olan, kitap okuma tutkusu ile büyüyen, öyküler uydurmayı seven ve yazar olmak isteyen Mirzakhani, ilkokulun ardından üstün yetenekli kız öğrenciler için olan bir ortaokula başlamış. Ortaokuldaki matematik öğretmeni, “matematiğe pek yeteneği olmadığı” kanaatindeymiş ve bu konuları kendi ağzından anlattığı bir videoda, o yaşlarda başkalarının sizin için ne düşündüğünün insan hayatında büyük bir rol oynadığından bahsediyor. Öğretmeninin bu kanaati, Mirzakhani’de birtakım özgüvensizliklere yol açmış ancak bir sonraki yıl öğretmeni olan matematikçiyle ilgisini arttırıp adeta okulun matematik yıldızı haline gelmiş. Mirzakhani’nin matematik serüveninin ilk adımı lisedeyken katıldığı Uluslararası Matematik Olimpiyatları’nda başlamış ve iki yıl üst üste altın madalya kazanmış. Tahran’daki üniversite eğitiminin ardından Harvard Üniversitesi’ne doktora yapmaya gitmiş Mirzakhani. Doktora danışmanı ilerleyen zamanlarda kendisinin de alacağı Fields Madalyasına sahip Curtis McMullen.

Maryam Mirzakhani, doktorasının ardından 2008 yılında Princeton Üniversitesi’nde profesörlüğe başlamıştır. “Kolayca yılan biri değilimdir” diyen Mirzakhani 2014 yılında, 1936’dan beri verilen ve matematiğin Nobel’i sayılan Fields Madalyası’nı kazanan ilk kadın matematikçi olmuştur.

Mirzakhani’nin vefatı

Tüm dünyada geniş yankı uyandırırken, İran basınında da tabuların yıkılmasına sebep olmuştur. Kadınların giyimlerini kısıtlayan yasaları bulunan İran’da gazeteler Mirzakhani’nin ölümüne ilk sayfadan başı açık fotoğrafıyla yer vermiştir ve bu davranışa öncülük eden kişi Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani olmuştur. Ruhani, İnstagram hesabından Mirzakhani’nin başı açık fotoğrafını paylaşarak, “Yüce İranlı ve dünyaca ünlü matematikçi Maryam Mirzakhani’nin gidişi yürek parçalayıcı” ifadelerini kullanmıştır. İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif ise “İranlı genç deha ve matematik profesörü olan Maryam Mirzakhani’nin ölümü benim ve İranlılar için büyük bir acı kaynağı” açıklamasında bulunmuştur.

Agos’a konuşan ‘Türk Matematik Derneği’ ve ‘Avrupa Matematik Derneği’nin Yönetim Kurulu üyesi ve Boğaziçi Üniversitesi Matematik Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Betül Tanbay, “Maryam Mirzakhani hem kadın hem de İranlı olması dolayısıyla, matematikte mükemmelliğin bir coğrafya veya cinsiyet meselesi olmadığını, evrensel ve dolayısıyla hepimizin olduğunu bizlere hep hatırlatacak” demiştir.

Boğaziçi Üniversitesi Matematik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Talin Budak ise Mirzakhani’nin kaybının ardından Agos’a şunları söylemiştir: “Matematik dünyasının acı kaybı. En verimli döneminde yitirdiğimiz çok önemli bir bilim kadını kaybetmenin yanı sıra, mütevazi ve azimli karakteriyle değerli bir insanı kaybettik. Fields Madalyası’nı alan ilk kadın olarak Mirzakhani, başta matematik dünyası olmak üzere tüm bilim dünyasındaki kadınlara öncülük edecek. Bu madalyanın 40 yaş altındaki bilim insanlarına veriliyor oluşunun, çocuk sahibi olan kadınlar için bir güçlük oluşturduğunu ve kadınların bu yüzden bu ödüle ulaşamadıklarını düşünmeme rağmen, Mirzakhani ikisinin bir arada yapılabileceğini herkese gösterdi.”

yararlandığım kaynaklar: Maryam Mirzakhani: Fields 

Maryam Mirzakhani obituary | Mathematics | The Guardian

Madalyasını Kazanan Tek Kadın Matematikçi | Paratic

“Mirzakhani, matematikte mükemmelliğin coğrafya ve cinsiyet meselesi olmadığını hatırlatacak” | Agos

https://marmaralife.com/2017/11/06/dagin-tepesindeki-isim-maryam-mirzakhani/