Zeki insan ile Bilge insan arasındaki fark nedir?

Bugün bu soruyu kısa ve küçük bir analoji kurarak cevaplamayı düşünüyorum.

Muhtemelen hepiniz satranç oyununu az çok biliyorsunuzdur. Bilmeseniz dahi taşların değerlerine, kurallarına kulaktan dolma da olsa hakimsinizdir. Satranç oyunundaki taşlar üzerinden Zeki ve Bilge insan ayrımını yapabileceğimizi düşünüyorum.

Zeki birisi için satranç tahtasındaki en güçlü ve değerli taş vezirdir. Çünkü Vezir tahtada dikey, yatay ve çapraz olmak üzere istediği tüm karelere hareket edebilir. Genel mantalitesi olarak oyunu Vezir üzerinden döndürmektir ve tüm her şeyini onu korumak adına harcar. Tek lider onun için yeterlidir.

Ama Bilge birisi için satranç tahtasındaki en güçlü ve değerli taş piyonlardır. Hareket imkanları her ne kadar kısıtlı ve küçük olsa da 8 tanesinin de ilerde “Vezir” olabilme ihtimali vardır. Bilge birisi piyonlara imkan vererek onları korur ve hepsinden birer vezir yaratma umuduyla oyununa devam eder.

Çok iyi bir satranç oyuncusu olduğum söylenemez fakat beni vezirden daha çok korkutan bir şey varsa o da alanıma girebilen piyondur

Kısacası zekâ, düşünme yeteneğidir. Bilgelik ise ne hakkında düşünüleceğini bilme yeteneğidir.

Bazı görüşlerine pek katılmıyor olsam da Mevlana’nın özellikle şu sözünü çok seviyorum;
“Dün zekiydim, bu yüzden dünyayı değiştirmek istedim. Bugün akıllıyım, bu yüzden kendimi değiştiriyorum. ”
Bu konuyu liderlik konusunda da değerlendirebiliriz. Zeki biri çok güzel stratejiler uygulayarak önüne çıkan zorluklarla tek başına çatışabilir fakat bilge bir lider yetiştirdiği insanlar sayesinde (piyonlar) zorluklar konusunda daha rahat olacaktır.

Takım oyununa sahip olan ve ilerde potansiyeli olduğunu düşündüğü insanlara küçük adımları olsa dahi güç verip yatırım yapan insan daha donanımlı bir kadro ile tehditleri daha hızlı bir şekilde savacaktır.

Etrafımız kendini zeki sanan aptallarla ve bilge sanan zekilerle doluyken umarım biz kendimizi tam anlamıyla farkındayızdır ve kendimizi geliştirme/değiştirme konusunda ısrarcı oluruz. Çünkü hepimizin mutlaka şu an olduğumuzdan daha iyi bir versiyonu vardır ve olacaktır. Onun için çabalayalım.

Sözlerimin sonuna gelirken bir konudan daha bahsetmeden edemeyeceğim. Zeki biri veya bilge biri gerçekten öyleyse hiçbir zaman zekasından veya bilgeliğinden bahsetmez. Daha önce “Ben bir dahiyim” diyen birinin gerçekten dahi olduğunu hiçbir zaman düşünmedim. Zeki veya bilge insan bunu söylemesine gerek kalmadan çevresine davranış, eylem ve konuşmalarıyla hissettirir. Evet öz güvenli olalım ama bizi kendimiz hakkında söylediklerimiz değil, hareketlerimiz, davranış ve eylemlerimiz yansıtsın.

Umarım bu yıla girişimiz ile çıkışımız arasında kendimizi geliştirme imkanı bulanlardan oluruz. Mutlu seneler.